Size bir icra takibi geldiğinde yetkiye itirazınızı mutlaka yapın. Yetkili merciye çok dikkat edin: yetkili icra dairesi, sizin ikametgâhınızın bulunduğu il ve ilçedeki icra dairesidir.
İkinci olarak, talep edilen faizi ve faizin altında başka bir alacak kalemi talep edilip edilmediğini kontrol edin. Bunlar yasal değilse, mutlaka bu kalemlere de itirazınızı yapın.
Bu itirazları yapmak sizin için son derece önemlidir ve hayati önem taşır. Süreye de dikkat edin: itirazlar yasal süre içinde yapılmazsa hak kaybı doğabilir.
İCRA BORCU OLAN VATANDAŞLARIMIZIN MUTLAKA BİLMESİ GEREKEN HAKLARI
İcra borcu olan vatandaşlarımızın bilmesi gereken çok önemli konular var. Ne yazık ki birçok kişi haklarını bilmediği için korkuyor, yanlış işlemler yapıyor ve ciddi mağduriyetler yaşıyor.
ÖNCELİKLE ŞUNU AÇIKÇA SÖYLEYELİM:
Bir kişinin borcu var diye, sırf borcunu ödeyemediği için cezaevine girmesi söz konusu değildir. Borçlu olmak suç değildir. Borcunuzu ödeyememeniz tek başına hapis cezası gerektirmez.
Peki, hangi durumlarda cezaevine girme riskiyle karşılaşabilirsiniz?
Evinize haciz gelebilir mi?
Maaşınıza veya banka hesabınıza haciz konulabilir mi? Avukatlar ailenizi arayabilir mi?
Şimdi bunları herkesin anlayacağı şekilde açıklayalım.
1. İCRA BORCUNU ÖDEMEZSENİZ CEZAEVİNE GİRER MİSİNİZ?
Hayır. Sadece icra borcunuz olduğu ve borcunuzu ödeyemediğiniz için cezaevine girmezsiniz.
Ancak icra işlemlerinde dikkat etmeniz gereken iki önemli konu vardır.Birincisi, kanunen mal beyanında bulunmanız gereken durumlarda bu yükümlülüğünüzü yerine getirmemenizdir. Mal varlığınızda bildirilmesi gereken bir artış olduğunda da gerekli bildirimi yapmanız gerekir.
İcra dairesine gidip borcunuzu belirli tarihlerde ödeyeceğinize ilişkin usulüne uygun bir taahhüt verir ve bu taahhüdü yerine getirmezseniz, alacaklının şikâyeti üzerine 3 aya kadar tazyik hapsiyle karşılaşabilirsiniz.Bu nedenle vatandaşlarımızın ödeme taahhütnamesini imzalamadan önce çok dikkatli olması gerekiyor. Asla gitmeyin ver evrak imzalamayınız
2. İCRA DAİRESİNDE ÖDEME TAAHHÜDÜ VERMEK ZORUNDA MISINIZ?
Hayır. Borçlu olmanız, mutlaka icra dairesine giderek ödeme taahhüdü vermeniz gerektiği anlamına gelmez.Alacaklı veya avukatı sizi arayarak borcunuzu taksitlendirebileceğini söyleyebilir. Bunu sözlü yapınız yazılı değil İcra dairesinde usulüne uygun ödeme taahhüdü verirseniz ve bunu yerine getirmezseniz hapis yaptırımıyla karşılaşabilirsiniz.
Bu nedenle herhangi bir evrakı okumadan, anlamadan ve ödeme gücünüzü değerlendirmeden imzalamayın.Ödeme taahhüdü vermemeniz tek başına hapis sebebi değildir. Ancak mal beyanı gibi diğer yasal yükümlülükleriniz devam eder.
3. MAL BEYANINDA BULUNMAK NEDİR, NASIL YAPILIR?
Hakkınızda icra takibi başlatıldığında öncelikle gelen evrakı dikkatlice incelemeniz gerekir.
Borç size ait değilse, borç miktarı yanlışsa veya icra dairesinin yetkisine ilişkin bir itirazınız varsa yasal süresi içerisinde itiraz edebilirsiniz.
İcra dairesinin yetkisi konusunda da kanuni kurallar bulunmaktadır. Yerleşim yerinizdeki icra dairesi yetkili olabileceği gibi, borcun niteliğine göre başka bir icra dairesi de yetkili olabilir.
Takip kesinleşmişse ve mal beyanında bulunma yükümlülüğünüz doğmuşsa yasal süresi içerisinde mal beyanınızı vermeniz gerekir.Mal beyanı, sahip olduğunuz mal varlığını,gelir durumunuzu ve borcunuzu ödeme imkânınızı bildirmenizdir.Mal varlığınızda kanunen bildirilmesi gereken bir artış olursa yeniden bildirimde bulunmanız gerekebilir. İşe girmeniz, işten ayrılmanız veya gelir durumunuzun değişmesi gibi konuları da bu kapsamda değerlendirmeniz gerekir.Burada önemli olan, mal beyanı yükümlülüğünüzü usulüne uygun yerine getirmenizdir.Mal beyanında bulunmak, borcun tamamını hemen ödemek zorunda olduğunuz anlamına gelmez. İş yeri değiştirdiğin zaman da yine gidip mal beyanında bulunmak zorundasınız
4. AVUKATLAR VE ALACAKLILAR AİLENİZİ ARAYABİLİR Mİ?
İcra borcu nedeniyle vatandaşlarımızın en fazla şikâyet ettiği konulardan biri de aile bireylerinin ve iş yerlerinin aranmasıdır. Bazı alacaklılar veya avukatlar, borçlunun eşini, annesini, babasını, çocuklarını ya da diğer yakınlarını arayarak borç hakkında bilgi veriyor veya ödeme yapılmasını istiyor.
Burada bilinmesi gereken önemli bir konu var. Herkes kural olarak kendi borcundan sorumludur. Eşinizin, annenizin, babanızın veya başka bir aile bireyinizin borcu nedeniyle doğrudan sizden ödeme istenemez. Ancak kefalet, ortak borçluluk ve kanundan doğan özel sorumluluk hâlleri bunun dışındadır.Borç bilgilerinizin hukuka aykırı şekilde üçüncü kişilerle paylaşılması, sürekli aranarak rahatsız edilmeniz veya tehdit edilmeniz hâlinde yasal haklarınızı kullanabilirsiniz.Bu gibi durumlarda Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunabilir, kişisel verilerin korunması kapsamında başvuru yapabilir ve ilgili avukat hakkında baroya şikâyette bulunabilirsiniz.Somut olayın özelliklerine göre kişilerin huzur ve sükûnunu bozma, tehdit veya kişisel verilerin hukuka aykırı paylaşılması gibi suçlar kapsamıdadır
5. AVUKATLARIN ÇAĞRI MERKEZLERİ ÜZERİNDEN VATANDAŞLARI ARAMASI
Son zamanlarda bazı hukuk büroları veya alacaklı şirketler, çağrı merkezleri aracılığıyla vatandaşları sürekli arayarak borçlarını tahsil etmeye çalışıyor.Burada önemli olan, aramanın kim tarafından, hangi amaçla ve nasıl yapıldığıdır.Çağrı merkezi kullanılması tek başına hukuka aykırı değildir. Ancak borçlunun sürekli rahatsız edilmesi, tehdit edilmesi, kişisel bilgilerinin izinsiz paylaşılması veya aile bireylerinin baskı altına alınması Suctur Böyle bir durumla karşılaşırsanız arama kayıtlarını, mesajları ve diğer delilleri saklayın.Gerektiğinde Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunabilir, ilgili baroya ve yetkili kurumlara şikâyet edebilirsiniz.Ayrıca hukuka aykırı davranış nedeniyle zarara uğramışsanız, şartları oluştuğunda maddi ve manevi tazminat talep etme hakkınız da bulunabilir.
6. EŞİNİZİN VEYA AİLE BİREYLERİNİZİN BORCUNDAN SORUMLU MUSUNUZ?
Hayır. Kural olarak herkes kendi borcundan sorumludur.
Örneğin eşinizin icra borcu varsa, sırf evli olduğunuz için bu borcu ödemek zorunda değilsiniz.Aynı şekilde annenizin, babanızın, kardeşinizin veya çocuğunuzun borcundan da yalnızca akraba olduğunuz için sorumlu tutulamazsınız.Alacaklı veya avukatı, borçla ilgisi olmayan aile bireylerinden hukuki dayanak olmadan ödeme talep edemez.Borç bilgilerinin üçüncü kişilerle hukuka aykırı şekilde paylaşılması da kişisel verilerin korunması bakımından sorun oluşturabilir.Ancak kefil olmuşsanız, borca ortak olarak imza atmışsanız veya kanundan kaynaklanan özel bir sorumluluğunuz varsa durum değişebilir.
7. İCRA BORCUNDAN DOLAYI MAAŞINIZA HACİZ KONULABİLİR Mİ?
Evet. İcra borcunuz varsa maaşınıza haciz uygulanabilir.İşçi ücretlerinde genel kural, maaşın dörtte birinin haczedilebilmesidir. Ancak nafaka alacakları ve kanunda düzenlenen özel durumlar farklıdır.
Örneğin maaşınızdan bir icra dosyası için kesinti yapılıyorsa başka bir icra dosyasından da haciz yazısı gelebilir.Ancak sonraki hacizler sıraya girer. Önceki haczin kesintisi tamamlandığında sıradaki hacze geçilir.Dolayısıyla aynı maaş üzerinden birden fazla dosyanın sıraya alınması mümkündür.
8. BANKA HESAPLARINIZA HACİZ VE BLOKE KONULABİLİR Mİ?
Evet. Alacaklı, icra dosyası üzerinden banka hesaplarınıza haciz uygulanmasını isteyebilir.Ancak burada maaş hesabı ile diğer banka hesaplarının durumunu birbirinden ayırmak gerekir.Maaşınızın yatırıldığı hesaba bloke konulması durumunda, ücretin haczedilemeyen kısmına ilişkin yasal korumalar gündeme gelir.Banka hesabınızda bloke varsa öncelikle bunun hangi icra dosyasından kaynaklandığını öğrenmeniz gerekir.Maaşınızın tamamına hukuka aykırı şekilde bloke konulduğunu düşünüyorsanız icra hukuk mahkemesine başvurarak hakkınızı arayabilirsiniz.
9. EMEKLİ MAAŞINA HACİZ KONULABİLİR Mİ?
Emekli maaşları konusunda özel yasal korumalar bulunmaktadır.5510 sayılı Kanun kapsamındaki emekli aylıkları, kanunda belirtilen istisnalar ve geçerli muvafakat durumları dışında kural olarak haczedilemez.Bu nedenle emekli maaşınıza haciz veya bloke uygulanmışsa bunun hukuki dayanağını mutlaka inceletmeniz gerekir.Her banka blokesi veya kesintisi aynı hukuki nitelikte değildir. Özellikle bankaya verilen muvafakatler ve kredi sözleşmeleri önem taşır.
10. İCRA BORCUNDAN DOLAYI EVİNİZE HACİZ GELİR Mİ?
Evet. Borcunuz nedeniyle evinize haciz işlemi uygulanması mümkündür.
Ancak burada da kanuni sınırlamalar vardır.Evde bulunan ve ailenin günlük yaşamı için gerekli olan birçok eşya haczedilemez.Örneğin ailenin ortak kullanımına hizmet eden zorunlu ev eşyaları kanuni koruma altındadır. Bununla birlikte para, kıymetli evrak, altın, değerli taş ve benzeri mallar için farklı hükümler bulunmaktadır.Dolayısıyla icra memuru eve geldi diye evinizdeki bütün eşyaları alıp götüremez.Ayrıca konutta haciz işlemleri için kanunda özel usuller öngörülmüştür. Bu nedenle ev haczi, belirli kurallara bağlı olarak yapılabilir.
11. TEK EVİNİZ VARSA İCRA YOLUYLA SATILABİLİR Mİ?
Bu konu vatandaşlarımız açısından son derece önemlidir.Bir kişinin kendisinin ve ailesinin barınması için gerekli olan evi, kanunda belirtilen şartlarla hacizden korunabilir.Buna hukukta meskeniyet şikâyeti denilmektedir.Ancak tek evinizin bulunması, o evin hiçbir koşulda haczedilemeyeceği veya satılamayacağı anlamına gelmez.Örneğin evinizin değeri oldukça yüksekse ve ailenizin barınma ihtiyacını karşılayacak daha uygun bir evin alınması mümkünse kanuni şartlar çerçevesinde satış gündeme gelebilir.Bu durumda borçluya hâline uygun bir ev alabilmesi için gerekli miktar bırakılması, kalan tutarın ise borca yönlendirilmesi söz konusu olabilir.Burada evin değeri, ailenin ihtiyaçları, borcun niteliği ve haczin dayanağı önemlidir.Ayrıca evin üzerinde aile konutu şerhi bulunması, tek başına icra yoluyla satışa kesin engel değildir.Bu nedenle aile konutu şerhi ile meskeniyet hakkını birbirine karıştırmamak gerekir.
12. EVİNİZ EŞİNİZİN ÜZERİNEYSE HACZEDİLEBİLİR Mİ?
Kural olarak hayır.
Örneğin sizin icra borcunuz var, ancak oturduğunuz ev eşinizin adına kayıtlı.Eşiniz borçlu değilse ve borç nedeniyle herhangi bir hukuki sorumluluğu bulunmuyorsa yalnızca sizin borcunuzdan dolayı eşinize ait eve doğrudan haciz uygulanamaz.Aynı durum eşinizin adına kayıtlı araç ve diğer mal varlıkları için de geçerlidir.Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir konu vardır.
Borçtan kurtulmak veya alacaklıdan mal kaçırmak amacıyla yapılan devirler, kanuni şartlar oluştuğunda tasarrufun iptali gibi davalara konu olabilir.Örneğin borçlu, hacizden kaçmak amacıyla evini veya aracını eşinin üzerine devretmişse bu işlem mahkemede incelenebilir.Buna karşılık ev veya araç zaten uzun zamandır eşinizin adına kayıtlıysa ve gerçekte eşinize aitse, sırf sizin borcunuz nedeniyle eşinizin mal varlığına gidilmesi kural olarak mümkün değildir.Burada önemli olan malın kime ait olduğu, borcun niteliği ve herhangi bir mal kaçırma işleminin bulunup bulunmadığıdır.
SON OLARAK VATANDAŞLARIMIZA ÖNEMLİ UYARIMIZ
İcra borcunuz olabilir. Ekonomik sıkıntı yaşayabilirsiniz. İşsiz kalmış veya borcunuzu ödeyemeyecek duruma düşmüş olabilirsiniz.
Ancak bunların hiçbiri haklarınızı bilmeden hareket etmenizi gerektirmez.
Özellikle icra dairesinde ödeme taahhütnamesi imzalarken çok dikkatli olun. Ödeyemeyeceğiniz bir borç için taahhüt vermeyin.
İcra evraklarını okumadan imzalamayın. Gelen ödeme emirlerine karşı itiraz sürelerini kaçırmayın. Mal beyanı yükümlülüğünüzü ihmal etmeyin.
Ailenizin tehdit edilmesine, kişisel bilgilerinizin hukuka aykırı şekilde paylaşılmasına veya yasal haklarınızın ihlal edilmesine sessiz kalmayın.
Unutmayın, borçlu olmak suç değildir. Alacaklının alacağını yasal yollarla isteme hakkı olduğu gibi, borçlunun da kanunlarla korunan hakları vardır.
Haklarınızı bilin, yanlış işlemler yaparak kendinizi daha zor durumda bırakmayın.
Abdurrahman KONYAR
İcra Hukuku Bilgilendirme
Bizi takip edin, bilgisiz kalmayın!
