Asıl İşveren ile Taşeron Sözleşme sorumluğu İşçilerin Hakları ne Olacak

ASIL İŞVEREN İLE ALT İŞVEREN ARASINDAKİ SÖZLEŞME BİTTİĞİNDE İŞÇİLERİN HAKLARI NE OLUR

Asıl işveren ile alt işveren (taşeron firma) arasında yapılan sözleşme işçiyi bağlamaz. İşçi, işçilik alacakları için dava açtığında hem asıl işverenden hem de alt işverenden haklarını talep edebilir. Çünkü 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesi gereğince asıl işveren ile alt işveren, kanunda belirtilen işçilik haklarından müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Bir diğer konu ise alt işverenin işçilerin sigorta primlerini veya benzeri yasal yükümlülüklerini yerine getirmemesidir.

Böyle bir durumda ilgili kurum, mevzuat kapsamında asıl işverene de başvurabilir. Asıl işveren ile alt işveren arasında yapılan sözleşmede işçilik alacaklarına ilişkin hangi hükümler bulunursa bulunsun, bu hükümler işçinin kanundan doğan haklarını ortadan kaldırmaz. İşçiyi bağlamaz. İşverenler kendi aralarındaki sözleşmeye dayanarak birbirlerine rücu edebilirler. Ancak bu sözleşmeyi işçiye karşı ileri sürerek sorumluluktan kurtulamazlar.

Bu nedenle asıl işverenler, kendilerini güvence altına almak amacıyla alt işverenlerden her ay sigorta prim tahakkuklarını, bordroları ve işçilere yapılan ödemelere ilişkin belgeleri istemeli ve kontrol etmelidir. Çünkü İş Kanunu'nun 2. maddesi, asıl işveren ile alt işverenin birlikte sorumluluğunu açıkça düzenlemektedir.

PROJE BİTTİĞİNDE İŞÇİLERİN HAKLARI NE OLUR?

Asıl işveren ile alt işveren arasındaki sözleşme sona erdiğinde, yani proje bittiğinde, özel güvenlik, teknik personel, temizlik ve diğer alanlarda çalışan işçiler aynı işyerinde çalışmaya devam ediyorsa, şartları oluştuğunda bu durum işyeri devri niteliğindedir. İşçilerin kıdemleri, yıllık izinleri ve diğer işçilik hakları korunarak devam eder. Yeni gelen taşeron firma, işçilerin çalışma sürelerini ve mevcut haklarını devralır. Asıl işverenin ve eski-yeni alt işverenlerin sorumlulukları ise işyeri devri ve ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenir. İşçi çalışması durumda devir almış olur. 

Yıllık izin haklarının hesaplanmasında da işçinin aynı işyerindeki kesintisiz çalışma süresi dikkate alınır. Taşeron firmanın değişmesi, işçinin geçmiş çalışma sürelerini ve kazanılmış haklarını ortadan kaldırmaz.

YENİ GELEN TAŞERON FİRMANIN SORUMLULUĞU

Yeni taşeron firma, işçileri aynı işyerinde çalıştırmaya devam ediyor ve hukuken işyeri devri gerçekleşiyorsa, mevcut iş sözleşmelerini hak ve borçlarıyla birlikte devralır.

İşçinin kıdemi sıfırlanmaz. Yıllık izin hakkı ortadan kalkmaz. Geçmiş çalışma süreleri yok sayılamaz.

Yeni taşeron firma, işçinin toplam kıdem süresini dikkate almak zorundadır. İş sözleşmesinin daha sonra kıdem tazminatına hak kazandıracak şekilde sona ermesi durumunda, devralan işverenin kıdem tazminatı sorumluluğu toplam hizmet süresi üzerinden değerlendirilir.

 YILLIK İZİN, FAZLA MESAİ VE DİĞER İŞÇİLİK ALACAKLARI

Yıllık izin hakkı bakımından işçinin aynı işyerinde kesintisiz çalıştığı süre esas alınır. Taşeron firmanın değişmesi yıllık izin süresini sıfırlamaz. Kullanılmayan yıllık izin ücreti, iş sözleşmesi sona erdiğinde son işveren tarafından ödenir.

YENİ GELEN TAŞERON FİRMA İŞÇİYİ ÇALIŞTIRMAZSA NE OLUR?

Asıl işveren ile alt işveren arasındaki sözleşme sona erdiğinde, yeni gelen taşeron firma mevcut işçiyi çalıştırmazsa eski taşeron firmanın işçiye aynı şartlarda ve aynı koşullarda başka bir iş teklif etmesi  gelebilir.

İşçinin maaşı, vardiyası, çalışma saatleri ve diğer çalışma koşulları korunmalıdır. İşveren işçiye uygun çalışma imkânı sağlamaz ve iş sözleşmesini sona erdirirse, işçi şartları oluştuğunda İşe iade kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işe iade davası gibi yasal haklarını kullanabilir.

İŞÇİ BAŞKA BİR PROJEYE GİTMEK ZORUNDA MIDIR?

İşverenin işçiyi başka bir projeye göndermesi durumunda çalışma koşullarında esaslı değişiklik meydana geliyorsa, işçi bu değişikliği kabul etmek zorunda değildir.

Örneğin işçinin maaşı, vardiyası, çalışma saatleri, görev yeri veya diğer çalışma koşullarından herhangi birinde esaslı değişiklik yapılması durumunda 4857 sayılı İş Kanunu'nun 22. maddesi uygulanır. İşçinin yazılı olarak kabul etmediği esaslı değişiklikler işçiyi bağlamaz.

ASIL İŞVEREN SORUMLULUKTAN KURTULABİLİR Mİ?

Asıl işveren, alt işverenle yaptığı sözleşmeye dayanarak kanundan doğan müteselsil sorumluluğundan kurtulamaz.

Örneğin asıl işverenin işçiye, “Siz benim elemanım değilsiniz, benim sigortalım değilsiniz, sizinle benim aramda sözleşme yok, gidin taşeron firmayla görüşün, ben sizin haklarınızdan sorumlu değilim.” demesinin kanuni sorumluluğu ortadan kaldıran hiçbir hukuki geçerliliği bulunmamaktadır.

Çünkü 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesi gereğince asıl işveren ile alt işveren, kanunda belirtilen işçilik alacaklarından birlikte sorumludur. Yargıtayın yerleşik kararlarında da işverenlerin kendi aralarında yaptıkları sözleşmelerin işçinin kanuni haklarını ortadan kaldırmayacağı ve bu sözleşmelere dayanılarak müteselsil sorumluluktan kaçınılamayacağı kabul edilmektedir.

PEKİ, PROJE BİTTİĞİNDE ÇALIŞMAK İSTEMEYEN İŞÇİ NE YAPMALIDIR?

Proje sona erdiğinde işçi çalışmaya devam etmek istemiyorsa, öncelikle iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesini gerektiren bir durumun bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.

İşçi, yalnızca taşeron firma değiştiği için kıdem tazminatını talep edip aynı işyerinde yeni taşeron firmayla kesintisiz çalışmaya devam ederek kıdem tazminatının derhal ödenmesini isteyemez.

Ancak işçinin haklı nedenle fesih hakkı doğmuşsa bu hakkını kullanabilir. İş sözleşmesinin gerçekten sona ermesi ve kıdem tazminatına hak kazanma şartlarının bulunması durumunda tazminatını talep edebilir.

SGK PRİMLERİNDEN SORUMLULUK

5510 sayılı Kanun'un 12. maddesi gereğince asıl işveren, alt işverenin sigortalılarına karşı kanundan doğan yükümlülüklerinden alt işverenle birlikte sorumludur.

Alt işverenin sigorta primlerini yatırmaması veya eksik yatırması durumunda SGK, kanuni şartlar kapsamında asıl işverene de başvurabilir. Asıl işveren, işçilerin kendi sigortalısı olmadığını ileri sürerek bu sorumluluktan kurtulamaz.

İŞÇİNİN KIDEM TAZMİNATINA HAK KAZANABİLMESİ İÇİN HER İKİ FİRMAYLA DA İŞ İLİŞKİSİNİN SONA ERMESİ GEREKMEKTEDİR.

İşçi, firmalardan birinde çalışmaya devam ediyorsa yalnızca diğer firmayla ilişkisinin kesilmesi nedeniyle kıdem tazminatı talep edemez. Ancak iki işverenin kendi aralarında anlaşarak veya işverenlerden birinin kendi takdiriyle işçiye tazminat ödemesi mümkündür. Bu ödeme, işverenlerin kendi aralarındaki anlaşma ve sorumlulukları kapsamında olup ayrıca yasal bir ödeme yükümlülüğü doğurmaz.

SONUÇ OLARAK: Asıl işveren ile alt işveren arasında yapılan sözleşmenin sona ermesi, işçinin haklarının sona ermesi anlamına gelmez. İşçi aynı işyerinde çalışmaya devam ediyorsa kıdemi, yıllık izinleri ve diğer kazanılmış hakları korunur. İşverenlerin kendi aralarında yaptıkları sözleşmeler, işçinin kanundan doğan haklarını ortadan kaldırmaz. Asıl işveren ile alt işveren, kanunda belirlenen kapsamda işçilik alacaklarından müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Abdurrahman KONYAR 

İş kanunu işçi hakları 581-

Güvenlik Koruma-iş sendikası 

ASIL İŞVEREN – ESKİ TAŞERON – YENİ TAŞERON SORUMLULUK TABLOSU

 işyeri devri gerçekleştiği varsayımıyla işverenlerin sorumlulukları aşağıdaki şekilde ayrılmaktadır.

PROJE BİTTİĞİNDE ORTAYA ÇIKAN DURUMLAR

Asıl işveren ile alt işverenin kendi aralarında yaptıkları sözleşme, işçinin kanundan doğan haklarını ortadan kaldırmaz. Ancak bu durum, eski ve yeni bütün taşeronların her alacaktan sınırsız şekilde sorumlu olduğu anlamına da gelmez.

 ABDURRAHMAN KONYAR

Güvenlik Koruma-iş sendikası

Genel Başkan

İş Kanunu – İşçi Hakları   0552 444 04 04