SOSYAL DENGE TAZMİNATI KİMLERE ÖDENİR, ŞARTLARI NELERDİR?

Sosyal denge tazminatı, belediyeler ve il özel idarelerinde görev yapan kamu görevlileri açısından 375 sayılı KHK'nin Ek 15'inci maddesi ile 4688 sayılı Kanun'un 32'nci maddesi kapsamında düzenlenmiştir.

Sosyal denge tazminatı ödemelerinde, kapsama giren kamu görevlileri arasında yalnızca belirli bir sendikaya üye olup olmamalarına göre ayrım yapılamaz. Sosyal denge sözleşmesini imzalayan sendikanın üyesi olmayan kamu görevlileri bakımından ise mevzuat ve toplu sözleşme hükümleri çerçevesinde sosyal denge sözleşmesi aidatı söz konusu olabilir.

SOSYAL DENGE TAZMİNATI NASIL ÖDENİR?

375 sayılı KHK'nin Ek 15'inci maddesi ve 4688 sayılı Kanun'un 32'nci maddesi sosyal denge tazminatının temel çerçevesini belirlemektedir.

Belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisinin; il özel idarelerinde ise valinin teklifi üzerine il genel meclisinin karar vermesi halinde sosyal denge tazminatı sözleşmesi yapılabilir.

Sözleşme; ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikasının genel başkanı veya yetkilendireceği temsilci ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idarelerinde vali arasında yapılır.

Ancak sosyal denge sözleşmesinin yapılması zorunlu değildir. Kanun bu konuda belirli şartlar altında sözleşme yapılmasına imkân tanımaktadır.

SÖZLEŞME SÜRESİ SINIRLIDIR

Sosyal denge sözleşmesi, ilgili toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olarak uygulanır. Sözleşmenin süresi izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez.

Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler de kazanılmış hak oluşturmaz.

ÖDENECEK TUTAR NASIL BELİRLENİR?

Sosyal denge tazminatının miktarı, yürürlükteki toplu sözleşmede belirlenen tavanı geçmemek üzere taraflar arasında yapılacak sosyal denge sözleşmesiyle belirlenir.

Tazminat miktarı belirlenirken;

görev yapılan birim, iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ve derece gibi kriterler dikkate alınarak farklı tutarlar belirlenebilir.

Dolayısıyla her çalışana mutlaka aynı miktarda ödeme yapılması gerektiği şeklinde bir sonuç çıkarılamaz.

HER BELEDİYE SOSYAL DENGE SÖZLEŞMESİ YAPABİLİR Mİ?

Hayır. Kanunda belirlenen bazı mali şartların bulunması gerekir.

İlgili mahalli idarenin vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ve ilgili kamu borçlarının belirlenen sınırları aşmaması; ödeme süresi geçtiği halde ödenmemiş aylık ve ücret borcunun bulunmaması ve personel giderlerinin kanunda belirlenen oranları aşmaması gerekir.

Bu şartların bulunmaması halinde sosyal denge sözleşmesi yapılamaz. Sözleşme yapıldıktan sonra bu şartların kaybedilmesi halinde de mevzuatta öngörülen sonuçlar ortaya çıkar.

BAZI DURUMLARDA ÖDEME YAPILMAYABİLİR

Mahalli idarelerin sosyal denge sözleşmelerinde, mevzuatın izin verdiği sınırlar içerisinde bazı durumlara ilişkin özel hükümler bulunabilmektedir.

Disiplin cezaları, görevden uzaklaştırılma, tutukluluk, hükümlülük, ücretsiz izin veya benzeri durumlarda ödemenin yapılıp yapılmayacağı konusunda sözleşme hükümlerinin ayrıca incelenmesi gerekir.

Bu nedenle her belediyenin sosyal denge sözleşmesinin kendi hükümleriyle birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

PEKİ BELEDİYE ŞİRKET İŞÇİLERİ VE ÖZEL GÜVENLİK İŞÇİLERİ?

Burada önemli bir ayrım bulunmaktadır:

Sosyal denge tazminatı, 4688 sayılı Kanun kapsamında kamu görevlilerine ilişkin bir haktır. Belediye şirketlerinde işçi statüsünde çalışanlar ile özel güvenlik işçileri, yalnızca bu düzenlemeye dayanarak sosyal denge tazminatı talep edemezler.

Ancak işçiler açısından ücret, sosyal yardım, ikramiye, prim ve benzeri ekonomik hakların toplu iş sözleşmesiyle kazanılması mümkündür.

Belediyede veya belediye şirketinde özel güvenlik işçisi olarak çalışıyorsanız, 581 Güvenlik Koruma-İş Sendikası'na üye olarak örgütlenebilir; yeterli çoğunluğun ve yasal yetkinin sağlanması halinde toplu iş sözleşmesi yoluyla ücret ve sosyal hakların geliştirilmesi için mücadele edebilirsiniz.

İşçilerin ekonomik ve sosyal haklarını geliştirmenin en önemli yollarından biri sendikal örgütlenme ve toplu iş sözleşmesidir.

581 GÜVENLİK KORUMA-İŞ SENDİKASI
Özel güvenlik işçilerinin ücret, sosyal hak ve çalışma koşullarının geliştirilmesi için örgütleniyoruz.

Abdurrahman KONYAR