ANAYASA MAHKEMESİNDEN EMSAL KARAR: UZUN SÜREN YETKİ İTİRAZI DAVALARI SENDİKA HAKKINI İHLAL EDİYOR
Anayasa Mahkemesi (AYM), sendikaların toplu iş sözleşmesi yapma yetkisine yönelik itiraz davalarının yıllarca sürmesinin, Anayasa’nın 51. maddesiyle güvence altına alınan sendika hakkını ihlal ettiğine karar verdi. Yüksek Mahkeme, yaklaşık beş yıl süren yargılama nedeniyle başvurucu sendikaya 100 bin TL manevi tazminat ödenmesine hükmetti.
İŞVERENİN YETKİ İTİRAZI SENDİKAL FAALİYETLERİ DURDURDU
Metal işkolunda faaliyet gösteren MKS Transformatör Ekipmanları Sanayi ve Ticaret AŞ işyerinde çalışan işçilerin çoğunluğunun sendikaya üye olması üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 16 Mayıs 2018 tarihinde sendikanın toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili olduğunu tespit etti.
Ancak işverenin yetki tespitine itiraz etmesi üzerine başlayan hukuki süreç yaklaşık beş yıl devam etti. Bu süre boyunca toplu iş sözleşmesi görüşmelerine başlanamadı ve işçilerin sendikal örgütlenmeden doğan haklarını kullanmaları fiilen engellendi.
Başvurucu sendikanın açıklamasına göre, uzun süren dava boyunca işyerinde sendika üyelerine yönelik işten çıkarmalar, baskılar ve tehditler yaşandı. Bu süreçte sendika önemli ölçüde üye kaybederken işyerindeki sendikal örgütlenme de ciddi zarar gördü.
Yargılama sonucunda sendika lehine karar verilmesine rağmen geçen süre nedeniyle toplu iş sözleşmesi imzalanması mümkün olmadı.
Basın açıklaması
Metal işkolunda faaliyet gösteren MKS Transformatör Ekipmanları San. ve Tic. AŞ işyerinde başlatılan örgütlenme çalışmaları sonucunda işçilerin çoğunluğu sendikamıza üye olmuş, 16.05.2018 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından sendikamızın yetkili sendika olduğu resmen tespit edilmiştir.
Anayasa Mahkemesi başvurusuna kadar dava yaklaşık 5 yıl sürmüştür. Bu uzun yargılama süreci boyunca işten çıkarmalar, baskılar ve tehditlerle sendika üyelerimizin büyük bölümü kaybedilmiş, işyeri fiilen sendikasızlaştırılmaya çalışılmıştır. Dava sonunda karar sendikamız lehine verilmiş ve işverenin haksız itirazı tescillenmiş olsa da işyerinde toplu iş sözleşmesi imzalanması çok uzun süren yargılama süreci dolayısıyla mümkün olmamıştır.
Bilindiği üzere, sendikalar işyerinde çoğunluğu sağladıktan ve Bakanlık tarafından SGK ve e-Devlet kayıtları üzerinden yetkili oldukları tespit edildikten sonra dahi işverenler bu yetki tespitlerine itiraz edebilmektedir. İtiraz davası sonuçlanana kadar işyerinde toplu iş sözleşmesi imzalanamamaktadır. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nda yer alan bu düzenleme, sendika ve toplu sözleşme hakkını fiilen işverenin keyfine bırakmakta, işçilerin iradesini yok saymakta ve hakkın kullanılmasını uzun yargı süreçleriyle zorlaştırmakta, hatta imkânsız hale getirmektedir.
MKS Transformatör Ekipmanları işyeri örneğinde de sendikamız benzer bir tabloyu yaşamış, bu nedenle sendika hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurmuştur. AYM, uzun süren yargılama süreçleri nedeniyle Anayasa’nın 51. maddesinde güvence altına alınan sendika hakkının ihlal edildiğine karar vermiş, sendikamıza net 100.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmetmiştir.
Yetki tespitine itiraz süreçleri, işverenlere işyerlerini sendikasızlaştırmak, sendikaya üye olan işçileri işten çıkarmak ya da baskı ve tehditle istifaya zorlamak için zaman kazandırmaktadır. Dava sürerken işçiler üzerindeki baskı artmakta, işçilerin iradesi yok sayılmakta ve sendikadan uzaklaştırılmalarının yolu açılmaktadır.
Anayasa Mahkemesi vermiş olduğu bu son kararında da dava sürecinin sürüncemede bırakılmasının, başvurucu sendikanın ve işçilerin TİS kapsamında sendikal faaliyette bulunma imkânını yargılama süresi boyunca tamamen ortadan kaldırdığını bir kez daha tespit etmiş ve sendika hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır.
Anayasa Mahkemesi, istikrarlı kararlarıyla yetki tespit süreçlerinde sendika hakkının ihlaline yol açan yapısal sorunlara açıkça işaret etmekte; bu sorunların giderilmesi için yasal düzenlemeler yapılması gerektiğini vurgulamaktadır.
Sendikamız, çözümün açık olduğunu bir kez daha ifade etmektedir. 6356 sayılı Kanun’un 43’üncü maddesi 5’inci fıkrasında yer alan “İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur” hükmü, “İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurmaz” şeklinde değiştirilmelidir.
Yapılması gereken; Anayasa Mahkemesi kararlarını dikkate alarak sendikaların yetki tespit süreçlerine ilişkin sistemi değiştirmek ve sendika ile toplu sözleşme hakkını fiilen güvence altına alacak yasal düzenlemeleri derhal hayata geçirmektir.
BİRLEŞİK METAL-İŞ SENDİKASI
GENEL YÖNETİM KURULU